Δημοψηφίσματα στην Ελλάδα: Τότε και τώρα

Δημοψηφίσματα στην Ελλάδα: Τότε και τώρα

 

 

Στη Ελλάδα, στη νεότερη και σύγχρονη ιστορία της, έχουν γίνει εφτά δημοψηφίσματα. Τα τρία από αυτά έχουν πραγματοποιηθεί από στρατιωτικές δικτατορίες και τα έξι από τα εφτά αφορούσαν τη μορφή του πολιτεύματος (συνταγματική μοναρχία ή δημοκρατία, βασιλευομένη ή αβασίλευτη κοινοβουλευτική δημοκρατία, επάνοδο του βασιλιά στη χώρα). Το δημοψήφισμα, ως θεσμός, καθιερώθηκε πρώτη φορά στη χώρα μας στο Σύνταγμα του 1927 και αφορούσε τη δυνατότητα να τεθεί στην έγκριση του ελληνικού λαού μια συνταγματική αναθεώρηση την οποία είχε εγκρίνει η Βουλή.

Τα προπολεμικά δημοψηφίσματα

Το πρώτο δημοψήφισμα στην Ελλάδα έγινε στη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, στις 22 Νοεμβρίου/5 Δεκεμβρίου του 1920 και αφορούσε την επάνοδο του βασιλιά Κωνσταντίνου στην Ελλάδα καθώς ο τελευταίος είχε καταφύγει στο εξωτερικό ως συνέπεια του λεγόμενου εθνικού διχασμού 1914-1917. Το «ΝΑΙ» στην επάνοδο του μονάρχη συγκέντρωσε το 98,97% των έγκυρων ψηφοδελτίων και το «ΟΧΙ» το 1,03%.

Το δεύτερο δημοψήφισμα πραγματοποιήθηκε στις 13 Απριλίου του 1924 και αφορούσε την επικύρωση της απόφασης της Βουλής, της 25ης Μαρτίου του ίδιου έτους, που θεωρούσε έκπτωτη τη δυναστεία των Γλίξμπουργκ και της στερούσε όλα τα δικαιώματα στην Ελλάδα. Η απόφαση αυτή όντως επικυρώθηκε συγκεντρώνοντας το 69,78% των έγκυρων ψηφοδελτίων.

Το τρίτο δημοψήφισμα το πραγματοποίησε η δικτατορία του Γεωργίου Κονδύλη στις 3 Νοεμβρίου 1935 με σκοπό την επαναφορά της δυναστείας των Γλίξμπουργκ. Το «ΝΑΙ» στην επαναφορά της δυναστείας συγκέντρωσε το 97,87% των έγκυρων ψηφοδελτίων. Για το δημοψήφισμα αυτό δεν έχει βρεθεί ούτε ένας να υποστηρίξει πως ήταν γνήσιο, καθώς η αποχή είχε εκμηδενιστεί και η μοναρχία εμφανιζόταν να έχει ψηφιστεί από το 105% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων!!!

Τα μεταπολεμικά δημοψηφίσματα

Το τέταρτο δημοψήφισμα πραγματοποιήθηκε σε συνθήκες εμφυλίου πολέμου, βίας και διώξεων την 1η Σεπτεμβρίου του 1946 με θέμα την επάνοδο ή μη του βασιλιά Γεωργίου Β’ στην Ελλάδα. Η επάνοδος συγκέντρωσε το 69% των έγκυρων ψηφοδελτίων. Και αυτό το δημοψήφισμα αμφισβητήθηκε για την εγκυρότητά του.

Στη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών πραγματοποιήθηκαν δύο δημοψηφίσματα: το ένα στις 29 Σεπτεμβρίου του 1968 αφορούσε την επικύρωση του χουντικού «Συντάγματος» και το άλλο, στις 29 Ιουλίου 1973, αφορούσε την κατάργηση της βασιλείας και την καθιέρωση της χουντικής προεδρικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Και στα δύο δημοψηφίσματα επικράτησε- όπως ήταν φυσικό- η άποψη των δικτατόρων.

Η μεταπολιτευτική δημοκρατία

Το τελευταίο δημοψήφισμα στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου του 1974, στο οποίο οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να αποφασίσουν υπέρ της βασιλευομένης ή της αβασίλευτης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Υπέρ της αβασίλευτης καταμετρήθηκε το 69,2% των έγκυρων ψηφοδελτίων. Εκτοτε το πολιτειακό έπαψε να απασχολεί ως πολιτικό πρόβλημα.

Εξετάζοντας την ιστορία των ελληνικών δημοψηφισμάτων οφείλουμε να παρατηρήσουμε ότι το σύνολο αυτών πραγματοποιήθηκε υπό το καθεστώς έκτακτων, έκρυθμων, ανώμαλων ή και μεταβατικών καταστάσεων.

Το δημοψήφισμα της προσεχούς Κυριακής δεν έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Θα μπορούσε όμως να αποκτήσει, αν διεξαχθεί κάτω από συνθήκες τρόμου, εκβιασμών, ασφυκτικών πιέσεων, οργίου παραπληροφόρησης και ανεξέλεγκτης παρέμβασης του ξένου παράγοντα στα εσωτερικά της χώρας.